Sa mga nagsasabing madali

 Hindi madali ang nursing. Nararapat gilitan ng leeg yung mga nagsasabing sisiw lang ito at hindi pinaghihirapan. Kung sa lectures, bugbog sarado ka na at laging nag-aalala sa kalalabasan ng iyong quizzes, how much more sa mga hospital duty na hands-on na talaga ang praktis. Yung tipong naiignorante ka’t parang hindi ka makagalaw nang mabuti kahit alam mo yung theoretical basis ng mga procedures. Ang daling sabihing, “Inform the patient about the procedure”. Pero pag nasa harap mo na yung pasyente’t namumuti na sa nerbyos, di ka din ba nenerbiyosin? Opkors. Kaya may tsans na hindi mo na din maiinform yung pasyente at basta basta mo na lang gagawin.

Pero para sa akin, masarap magduty sa ospital, bigtime man o sa rural health unit lang. Bukod sa naprapraktis mo ang mga kasanayang dapat mong matutunan, makakaranas ka pa ng mga experiences na swerte mo’t propesyon mo lang ang nakagagawa bukod sa pagdodoktor. Ikaw ba naman ang makaexperience na makita ang mga laman loob ng mga taong ooperahan na dati’y sa libro mo lang nakikita, o kung paano titigil ang oras at ang ikot ng mundo kapag ma’y dumapo sa sterile area ng operating room kahit isang butil ng pawis lang. Ikaw ba naman ang makaexperience na punasan ang mga malansang likido sa katawan ng isang sanggol na kalalabas lang sa sinapupunan ng kanyang lupaypay nang ina at makarinig ng unang salita niyang “Chorva!”. O diba? Bihira lang dumaan ang ganitong karanasan sa mga ordinaryong tao. Kailangan mong maging student nurse para pagdaanan  ang mga ‘to.

Kung may mga pribilihiyo, opkors, may mga pangit ding karanasan. Minsan, napapagalitan ka sa maling ginagawa mo,minsan nababato ka ng mga gunting o clamp sa operating room, nasisigawan ka ng doktor, napapahiya ka sa pasyente, pinapasukat sayo ang tae and ihi ng mga inaalagaan mo at iba pa. Well, parte yan ng treyning kahit pa gano kasama iyan.  Idala niyo sa akin yung mga nurses na kahit minsan sa buhay nila ay di sila napahiya o napagalitan sa loob ng hospital. Kung meron, babayaran ko ng isang milyon ang makapagdadala nito’t puputulin ko pate ang aking testes. Deal? Okey. Maghihintay ako.

Mahirap maging student nurse. Mahirap mag-duty. Pero alang alang sa mga pamilyang umaasa, mga anak na umiiyak, mga dyowang naghihintay, lahat pinagdadaanan makapasa lang sa board exam.

Si Amy at Ako (based from a true story)

Pangatlong araw na ng duty ko sa surgical ward. Naiinis parin ako dahil hindi sa special area ako nadeploy. C’mon. Kelangan namin ng cases para makatake ng board. Ni wala pa ngang nakakakumpleto sa grupo namin eh tapos sa ward lang kami ilalagay? Nako.

Wala naman akong masyadong ginagawa ngayon. Nakabigay na ako ng pang-alas otso kong gamot. Ascorbic Acid at Cefoxitine. Next dose e alas dies na. Di naman masyadong toxic yung pasyente ko actually dahil puwede na siyang umuwi pero hindi parin nadidischarge. Wala pa yatang sapat na pera pambayad sa hospital bills. Dahil sa pagkabagot, umupo na lang ako kasama ng mga kaduty kong student nurses sa isang bakanteng kuwarto. Kundi kami nagtatanungan ng mga nursing facts e nagbabasa kami ng mga rebyuwer. Umupo ako sa pangatlong kama.

Dahil wala akong magawa,iginala ko na lamang ang aking paningin sa mga bagay bagay sa loob ng kuwarto. Wala lang. Wala ngang magawa e.

Bigla akong napatigin sa isa kong dutymate. Di ko sila kaklase kaya medyo hindi pa kami ganoong magkakalilala kahit nagkakausap kami minsan sa duty. Maganda si Amy, hindi maikakaila iyon. Maputi at medyo singkit. Madali sigurong mainlab ang isang lalaki sa kanya. Minsan tahimik siya, minsan bubbly. Pero napapansin ko na kung tumatawa siya, may parang lungkot na babalot sa mukha niya pagkatapos. Parang pinipilit lang niyang tumawa minsan. Ewan ko. Baka naman talaga ganoon ang usual reaction formation niya. Hindi ko nga siya masyadong kilala e. Pero dahil sa kaklase ko noong first year si Fe, yung isa sa mga kakilala niya na kaduty din namin, lumapit ako sa kanya.Talagang hindi ako papatahimikin ng imahinasyon ko kapag di ako nagtanong.  Curiosity nga eh.

“Fe, puwede magtanong?” salubong ko sabay tabi sa kaklase ko dati.

“O, anu yun?” tanong din niya.

“Close ba kayo ni Amy?”

“Oo. Barkada ko yan high school pa lang.”

“I see. Bakit parang puyat siya lagi? Singkit ba talaga?”

“Medyo pero ganun yung mata niya ngayon dahil siguro sa kaiiyak.”

” Ah. Malungkutin ba talaga siya?”

“Hindi naman. Ngayon ngayon nga lang.”

“Ow. Bakit naman daw?”

Natigilan si Fe. Parang hindi niya alam ang isasagot niya.

“Ah eh. Kasi kelan lang, namatay yung boyfriend niya.” marahan niyang sinabi.

Nagulat ako’t biglang napatingin kay Amy. Nakikipagkuwentuhan siya sa mga kaklase niya pero bakas pa rin ang sakit na nararamdaman niya. Kaya pala parang may pagkakapareho ang mukha niya tumatawa man o hindi. Maskara ng lungkot. Napailing ako.

Nagulat naman ang lahat ng may makapagsabing nagra-rounds daw ngayon sa hospital ang Chief Nurse. Siyempre magagalit yun kapag makikita niyang walang masyadong ginagawa ang mga student nurses dito. Yung iba, pumunta sa mga pasyente nila lalo na yung mga toxic at hagard. Pero kaming mga  May Go Home na ang mga pasyenteng hawak eh pumunta malapit sa nurses station para maghintay kung may ipapagawa ang mga staff on duty. Habang nag-aabang ng mga gagawin, nagkaroon ako ng pagkakataong makausap si Amy

“Amy, my condolences.” nabanggit ko.

“Ah. Thank you.” seryoso niyang sinabi.

Doon na niya naikwento ang lahat. Pauwi daw ang kanyang boyfriend noon isang gabi kasama ang mga kabarkada. Siya dapat yata yung magmamaneho ng XRM pero hindi nasunod. Siya yung nasa gitna. Nang tahakin nila ang isang pakurbang daan, hindi ito nailiko ng nagmamaneho at nagpatakbo ng dirediretso. Nasugatan lahat sila. Ang masama dito, siya ang napuruhan. Yung nasa likod galos lang. Yung nasa harap, bali lang. Pero siya, siya daw ang nadali. Sapagsasalita niya ay talagang miss na niya ito at mahal na mahal. Naiiyak siya habang nagkukuwento pero wala ni isang luhang lumalabas. Malamang baka nailabas na niya lahat ng luha niya. Naaawa ako sa kanya. Sobra. Kung may magagawa lang sana ako.

Pagkatapos nun, pinakita niya sa akin yung mga pictures ng kanyang boyfriend na lagi niyang dinadala. Matangkad naman yung lalake. Kayumanggi. Swerte siya kay Amy. Yun nga lang, napaaga ang departure.

Habang tinitingnan ko yung mga pictures, napakanta siya ng isang kanta.

“Kung tayo ay matanda na.. Sana’y di tayo magbago…”

Napatingin ako sa kanya at ang kaibigan niyang kumakanta din.

“Yun ba ang themesong niyo?” tanong ko.

“Oo., Lagi naming kinakanta yun. Nagpromise nga ako sa kanya noon na isang araw,  kakantahin ko nang buo yun sa kanya. Pero di ko pa nagagawa, namatay na siya. Hanggang ngayon nga e di ko pa alam yung lyrics niyang buo.” sagot ni Amy.

Nakaramdam ako ng konting kirot. Di ko maipaliwanag pero parang dama ko din kung ano ang pinagdadaanan niya ngayon. Sobra naman akong naantig. Naisip ko, may Internet settings ako sa phone ko kaya ang ginawa ko, palihim akong nagbrowse at hinanap ang lyrics ng kantang iyon ng APO hiking society. Ayun nahanap ko.

“Eto Amy oh. Kopyahin mo na lang” inalok ko.

“Uy, thank you! Sobrang thank you” masaya niyang sinabi habang buong sabik niyang kinuha ang phone ko at kinopya ang lyrics. Kahit papaano’y napasaya ko siya kahit sandali.

Mahirap ang pinagdadaanan niya, sigurado yan. Ikaw ba naman ang iwanan ng isang importanteng tao sa iyong buhay na kahit anong gawin mo’y, may kasiguraduhan nang hinding hindi na babalik. Marami din akong natutunan kay Amy.  Marami akong narealize. Ipinagdasal ko nung gabi ding iyon bago ako matulog, na sana bigyan siya ni Jehovah ng sapat na lakas para makapag-move on.

God Bless you Amy.

Quarter Moon

Quarter Moon. Tingin ko mahal na kita. Dati akala ko attraction lang. Pero ngayon parang nag-ebolb na sa totoong emosyon.

Kung sino si Quarter Moon– simple lang. Kung nag-aral kayo ng arts nung elem, ito ay binubuo ng mga linyang tuwid o linyang pakurba. Nagkakapareho sila sa kastilyo, apa, pusa at kape sa Amerika. Ito ay sumunod sa Swine Flu at dumating bago ang pinakamatanda sa Going Bulilit. Dami nang clue. 

 Basta. 

Quarter Moon. 

Si Isko sa Purok Paraiso

Naramdaman ko ang panunuot ng sikat ng araw sa aking balat na kailan ma’y wala nang iiitim pa. Dati nama’y hindi ito ganito pero sa mundong ginagalawan ko, ang magkaroon ng isang simple at malinis na damit ay isa nang luho. Madalas akong walang t-syert kapag kumakayod. Sabi ng mga katropa ko, magsuot daw ako ng damit dahil mainit at makakakuha ka pa raw dito ng isang sakit sa balat. Sangborn ba iyon? Sangborn o Sambern. Basta sakit sa balat. Yun na yun. Pero sabi ko naman, sanayan lang yan.

Bumangon ako sa kinahigaan kong lumang kudson sa isang payak na silungan sa gitna ng purok Paraiso, ang lugar kung saan ako lumaki at nananahanan ngayon. Sabi nga nila, isang malaking kabalintuanaan ang pagtawag sa lugar namin ng ganoon. Sa kwento ng Lola Asyang kong limang taon nang dedbol na dahil daw sa mambabarang, sa Paraiso daw nanalagi ang mga sinaunang tao, si Adan, si Eba, at ang Taong Tabon. Matiwasay daw ang pamumuhay doon at lahat daw nang naisin mo ay makikita mo. Ayos pala. Maraming mga prutas na marahil ay inilalako ni Eba sa mga suki niyang anghel at mga hayop na ipinapastol noon ni Adan. Ang Taong Tabon naman. Napaisip ako. Hindi ko alam kung ano ang pinagkaabalahan niya noon. Tagakatay marahil.

Sa Paraiso namang kinasasadlakan ng aking lahi ngayon, hindi mga bundok na tinatalukban ng mga punong kaimito ang makikita kundi mga kabundok na basura at kalat. Sa kanyang kalawakan, nahati ito sa dalawa, ang Gomahan at Minahan. Sa Gomahan, puro mga gulong ng mga sasakyan ang makikita. Sa Minahan kung saan nakatirik malapit ang munti naming bahay ng nanay ko, samu’t sari. Mga plastic, lumang damit, sapatos, telebisyon, batya, hanger, bag at kung anu-ano pa. Kaya tinawag na minahan, dahil doon madalas humahalukay ang mga magbabasurang tulad ko.

“Isko!”

Narinig ko ang maganda kong pangalan habang humihikab dala ng antok. Lumingon ako sa likuran.

(more…)

Bangkang Tsinelas

Nagising ako sa nanggagalaiting tahol ng dalawa naming itim na askal. Ngayon ko lang narinig ang mga iyon na tumahol ng ganoong kabangis. Bumuka nang bahagya ang aking kanang mata upang suriin ang paligid pero wala pa akong masyadong maino. Medyo maliwanag na pero hindi pa sapat upang makita mo nang malinaw ang lahat. Ang puno ng tsiko, ang dalawa naming kalabaw, ang kabuuan ng bakuran, wala namang nagbago nang huli ko iyong makita kahapon. Isa lang ang naramdaman kong nadagdag, ang malambot kong kumot na hindi ko naman kasama nang makatulog ako. Marahil ay dinala ni Nanang kagabi. Dito na ako sa labas naidlip kagabi buhat nang matapos ko ang pagkakamada ng ilang lupon ng tubo na pipigain ngayon para gawing suka. Hindi ako nasindak sa papataas na araw sa silangan at ang sunod-sunod na pagtilaok ng mga tandang sa paligid. Iisa lang ang mensaheng pinaparating. Dapat na akong bumangon. Pero dahil sa bulong nang aking kaluluwang hindi pa nakukuntento, nanatili pa rin akong taimtim na nakahiga sa aking munting papag.
(more…)

Ang Katapusan ni Berto Junior

Nakita ko si Perla.

Sinundan ko.

Mabilis siyang naglakad, parang tumatakbo.

Tumingin siya sa kanan, luminga sa kaliwa.

Pinagpawisan marahil .

Paranoid ang dalaga.

Kalat ang bituin sa langit, maliwanag ang buwan

Malamig ang paligid, medyo mahangin, medyo madilim

Tumigil sa may masukal na damuhan

Parang crossbreed ng aswang at mambabarang

Luminga sa kanan, tumingin sa kaliwa

Hinihintay siguro ang anghel na sasalba sa kanya

Pagkuwa’y dumating si Berto

Mata’y papikit-pikit, lakad ay hindi diretso

“Lasing ka?” tanong ni Perla

“Obyus ba? “ sagot ng adik na si Berto

“Ano, kaya mo pa bang gawin?” tanong ng dalaga

“O’kamon. Ako pa?” sagot ng naduduwag na binata

Humiga si Perla sa gitna ng damuhan

Ang mga tipaklong at alibangbang ay nagsiliparan

Huminga ng malalim si Berto’t naluluha

Wala sa kagustuhan ang magkasala

“Mahal kita Perla, di ko kayang kumitil ng buhay” iyak niya.

“Ogag! Kung ayaw mo, ako na gagawa”

Paningin ni Berto’y nagdilim

Binulungan ng demonyo ang utak niyang singlabnaw ng Gin

Sa kailaliman ng malamig na gabi.

May nagkasalang adik.

May inang hindi nagsisisi.

Dapat sana’y may bata pang hihikbi.

Pasted from <file:///C:\Documents%20and%20Settings\Neil\My%20Documents\POETRY.doc>

Night Walkers

My eyes seemed not to care

About the stress that’s been wrecking ‘em

Too many tiresome nights

Made me a forced insomniac

And that the thrust of the lethargic brain

Has been defied by the gravity of work

Cannot be forever concealed

Behind lousy frames and deceitful glasses

An incomplete sign of labor weakness

But an evidence of dedication

Still up when all are down

Kept the world turning even at dark

For every drop of sweat

Is a penny that can change lives

And for every ache of the corporeal creation

Is a spirit relieved from hunger and thirst

Shouting for the purchase of eggs

Driving for the people up-late

Cleaning for the dirt of the hustlers

Comforting for the patient’s aid

It’s life beyond the lively

And Sacrifice beyond reality